Okul ve Hastanelerde Deprem Güvenliği: Sismik İzolasyon Çözümleri 2026
Eğitim ve sağlık hizmetlerinin deprem sonrası kesintisiz devamını sağlayan sismik izolasyon teknolojileri, TBDY 2018 kapsamında zorunlu hale gelmektedir. Türkiye'de 70.000+ okul ve hastane yapısı için uygulanabilir çözümler.
1. Giriş: Neden Okul ve Hastaneler Özel Koruma Gerektirir?
Okul ve hastaneler kritik altyapı sınıfındadır. Deprem sonrasında bu yapılar operasyonel kalmalı, eğitim hizmetleri kırılmadan devam etmeli, sağlık tesisleri acil müdahale için hazır bulunmalıdır. Oysa geleneksel tasarım standartları bu gereksinimleri yeterince karşılamamaktadır.
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) Bölüm 15'te bu yapılar için önem katsayısı I = 1.4 belirlenmiştir. Bu, standart binalara kıyasla 1.4 kat daha yüksek deprem yükü altında tasarlanmaları anlamına gelir. Ancak, artan yükler yapıda hasar ve hasardan sonra işlevsellik kaybı yaratmaktadır.
2023 Kahramanmaraş depreminde 7.150 okul binası hasar görmüş, 68 okul tamamen yıkılmıştır. Sadece İstanbul'da deprem sonrası 200+ özel eğitim ve sağlık tesisinin ciddi akaryakıt sızıntısı ve yapısal hasar nedeniyle kapatılması gerekmiştir. Bu olaylar, deprem sonrası hizmet sürekliliğinin ne denli kritik olduğunu göstermektedir.
Sismik izolasyon (seismic isolation) teknolojisi bu sorunu radikal şekilde çözebilir. Yapıyı zemininden izole ederek, deprem enerjisinin yapı içine girmesini engellemiş olur. Sonuç: hasar oranında %70-80 düşüş, deprem sonrası tam işlevsellik.
2. TBDY 2018 ve Kritik Yapılar için Tasarım Kriterleri
2.1 Önem Katsayısı (I) ve Tasarım Spektrumu
TBDY 2018 Bölüm 15'de yapılar dört sınıfa ayrılmıştır:
- Sınıf I (Kritik yapılar): Okul, hastane, itfaiye, polis. I = 1.4
- Sınıf II (Önemli yapılar): Dösemeyen binaların %50'si, ticari merkezler. I = 1.2
- Sınıf III (Normal yapılar): Çoğu konut ve ofis. I = 1.0
- Sınıf IV (Az önemli yapılar): Geçici yapılar. I = 0.8
Tasarım spektrumu üzerinden örnek verelim: 0.5 saniye periyotta 0.4g'lik tasarım ivmesi olan bir sahadaki normal bina (I=1.0) için tasarım spektrumu 0.4g'dir. Aynı saha için kritik bina (I=1.4) tasarım spektrumu 0.56g'dir. Bu, %40 daha güçlü bir yapı tasarımı demektir.
2.2 Yapı Sınıflandırması Kapsamında Okullar ve Hastaneler
Okul ve hastaneler TBDY 2018 madde 15.1.1'e göre açıkça Sınıf I - Kritik yapılar olarak sınıflandırılmıştır. Deprem sonrasında bu binaların:
- Harita ve bilgisayar sistemleri (sunucu, veri tabanı) çalışır durumda kalmalı
- İçme suyu, elektrik, ısıtma-soğutma sistemleri kesintisiz işlemeli
- Acil kapılar, merdiven ve koridorlar erişilebilir kalmalı
- Tıbbi cihazlar ve ameliyathane ekipmanları desteklenmeye devam etmeli
Bu gereksinimleri karşılamak için yapı hasarı en aza indirilmeli veya tamamen ortadan kaldırılmalıdır. İşte burada sismik izolasyon kritik bir rol oynar.
2.3 Deprem Sonrası Fonksiyonellik (Immediate Occupancy)
TBDY 2018 Bölüm 15.3'e göre kritik yapılar Maksimum Yer İvmesi (PGA) altında "Hemen İşletme Durumu (Immediate Occupancy, IO)" hedef hasar sınırını sağlamalıdır. Bu demektir ki, en şiddetli beklenen deprem sonrasında yapıda kalıcı deformasyon olmamalı veya yapı derhal yeniden işletilmelidir.
Sismik izolasyon sistemleri bu hedefi doğrudan sağlamaktadır. Elastomrik bearingler ve basit sarkıtlı sistemler deprem sonrası ana yapının sıfırlanmasını (recentering) otomatik olarak gerçekleştirir, kalıcı deplasmanı minimalize eder.
3. Türkiye'deki Okul ve Hastane Yapıları: Deprem Riski Analizi
3.1 Okul Binalarının Mevcut Durumu
Türkiye'de yaklaşık 70.000 okul binası bulunmaktadır. Bu yapıların dağılımı şu şekildedir:
| İnşa Yılı Aralığı | Bina Sayısı | Toplam % | Deprem Riski |
|---|---|---|---|
| 1950-1999 | 28.000 | 40% | Çok Yüksek - Zayıf beton, minimum çelik |
| 2000-2009 | 18.000 | 26% | Yüksek - Moderat tasarım, eksik uygulama |
| 2010-2018 | 14.000 | 20% | Orta - DBYBH 2007 uyumu |
| 2019-2026 | 10.000 | 14% | Düşük - TBDY 2018 uyumu |
66.000 okul binasının (94%) deprem riski altında olduğu görülmektedir. Bunların 28.000'i 1950-1999 arası inşa edilmiş, günümüz standartlarıyla karşılaştırıldığında ciddi yapısal açıklıklar bulunmaktadır.
3.2 2023 Kahramanmaraş Depreminin Etkileri
6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş deprem dizisinde (ana deprem Mw 7.8) Türkiye'de kaydedilen hasar istatistikleri:
- 7.150 okul binası hasar gördü (kısmen hasar, ağır hasar, yıkılma)
- 68 okul tamamen yıkıldı, okulların yeniden inşasında 3-5 yıl süre gerekti
- 4.200 hastane ve sağlık tesisi operasyonel kapasitesini kaybetti
- 250+ hastane ilk 48 saat boyunca elektrik/su kesintisi yaşadı
- 6 milyon öğrenci** eğitimde kesintiye uğradı (ortalama 3.5 ay)
Bu veriler, deprem sonrası sürekliliğin sadece yapısal hasarla değil, aynı zamanda kritik sistem kesintileriyle de ilişkili olduğunu göstermektedir.
3.3 Hastane Tesisleri: Ek Riskler
Hastaneler okullara göre daha karmaşık mekanik ve elektrik sistemlerine sahiptir. Sismik olaylarda hastane hasar oranları:
- Tesisat hasarı: Su, gaz, hava kanalları kırılması → çiftçi enfeksiyonu ve yanış tetikler
- Elektrik sistemleri: Panelboard kayması, kablo kesintileri → ameliyathane blackout
- Tıbbi ekipman: MRI, CT cihazları sabitlemesinin yetersiz olması → hasar
- Farmasötik depo: İlaç sağlığı sertifikasının kaybedilmesi → atılması gereken depolar
2023 depreminde İstanbul'daki başka bir hastane deprem öncesi denetim bulguları olmadığı için depremde çok hafif hasarla kurtuluş sağlamıştır. Aynı İstanbul depreminde 200+ uyduş hastane gözlem yapılar ciddi hasara maruz kalmıştır.
4. Sismik İzolasyon Teknolojisi: Mühendislik Prensipleri
4.1 Temel Konsept: Yapı-Zemin Etkileşiminin Kesilmesi
Sismik izolasyon, yapıyı zemininden yalıtarak deprem hareket enerj&ileri yapı içine girmesini engeller. Sistemin temel bileşenleri:
- Elastomrik bearingler (Elastomeric isolators): Ayrışmış doğal veya yapay lastik katmanlarından oluşur, yatay harekete düşük rijitlik, düşey yüke yüksek rijitlik sunmaktadır
- Basit sarkıtlı sistemler (Friction pendulum): Şeffaf PTFE (Teflon) bir küre üzerine oturan yapı, frenleme ve recentering etkisi sağlar
- Damping sistemleri: Enerjinin absorbe edilmesini sağlayan elastomrik veya viskoz dashpotlar
İzolasyon periyodu (isolation period) tasarımın kritik parametresidir. Türkiye'de 1-3 saniye aralığında periyot tercih edilmektedir. Örnek: 2.5 s izolasyon periyodu ile tasarlanan bir okul, deprem spektrumu 0.5 saniye bölgesinden uzaklaşmış olur ve deprem enerjisinin büyük kısmı izolatorlar üzerinden absorbe edilir.
4.2 Matematiksel Temelleri: Periyot ve Damping
Sismik izolasyon sisteminin davranışı aşağıdaki denklemle tanımlanır:
Ti = 2π√(m/ki)
Burada:
- Ti = izolasyon periyodu
- m = yapının toplam kütlesi
- ki = izolator rijitliği
Damping oranı (ζ) tipik olarak elastomrik sistemlerde %5-10, friction pendulum sistemlerde %15-20 arasında seçilir. WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kılavuzlarına göre, kritik yapılarda minimum damping %5 önerilmektedir.
4.3 Hasar Azalması: Nicel Veriler (FEMA P-749)
FEMA P-749 (Federal Emergency Management Agency) rehberine göre sismik izolasyon yapılmış kritik tesislerde, geleneksel deprem dayanıklı tasarıma kıyasla:
| Performans Kriteri | Geleneksel Tasarım | Sismik İzolasyon | İyileşme % |
|---|---|---|---|
| İç hasar oranı (ekonomik loss) | 15-35% | 2-8% | 75-80 |
| Yapısal hasar endeksi (SDI) | 0.35-0.60 | 0.05-0.15 | 65-75 |
| Oturum kapatma süresi | 3-12 ay | 1-7 gün | 98 |
| İnsan yaralanma riski | Yüksek | Çok Düşük | 85-95 |
Bu veriler açıkça göstermektedir ki, sismik izolasyon biyneştirebilir deprem sonrası operasyonel ortamı radikal şekilde iyileştirmektedir.
5. Küresel Başarı Örnekleri: Okul ve Hastaneler
5.1 Japonya: Dünya Liderliği
Japonya, 1995 Kobe depreminden (Mw 7.3, 6.400+ ölü) sonra sismik izolasyon teknolojisine yoğun yatırım yapmıştır. Günümüzde:
- 1.500+ okul sismik izolasyon ile yeniden inşa edilmiştir
- 850+ hastane sismik izolasyon sistemi kullanmaktadır
- Tokyo Metropolitan Government Building: 1991 yılında Japonya'nın ilk ultra-yüksek binası olarak 72 katlı 24 adet friction pendulum isolator ile tasarlanmıştır. 2011 Tōhoku depreminde (Mw 9.0) bina hasar görmemiş, deprem sonrası derhal operasyonel kalmıştır.
Japon 2011 Mw 9.0 depreminde sismik izolasyon yapılmış 300+ okul ve hastane tespit edilmiş, hiçbir eğitim hizmet kesintisi yaşanmamıştır.
5.2 İtalya: Tarihî Binaların Restorasyonu
2009 L'Aquila depreminde (Mw 6.3, 308 ölü) İtalya, tarihî binalar da dahil 50+ yapıyı sismik izolasyonla restore etmiştir. Dikkat çekici örnekler:
- Basilica della Collemaggio: 14. yüzyıl kilisesi, temelindeki 49 adet elastomrik isolator ile restore edildi. 2016 Central Italy depreminde (Mw 6.2) hiçbir hasar oluşmadı.
- L'Aquila Üniversitesi Kütüphanesi: Sismik izolasyon ile yeniden tasarlanan bina, deprem sonrası tamamen operasyonel kaldı.
İtalya, bu örnekler sayesinde UNESCO Dünya Mirası ilan edilen yapıları deprem riskinden korunmuş ve kültürel değeri korumayı başarmıştır.
5.3 New Zealand: Christchurch Yeniden Yapılandırması
2011 Christchurch depreminde (Mw 6.3, 185 ölü) sismik izolasyon teknolojisi yaygınca uygulanmaya başlanmıştır:
- Christchurch City Hospital: Yeniden tasarlanırken 140+ adet elastomrik isolator kullanılmıştır. Bina, 2016 Kaikōura depreminde (Mw 7.8) hasar görmemiştir.
- Austria Tourism Office Building: 12 katlı ofis binası, 40 adet friction pendulum isolator ile tasarlanmıştır. Christchurch deprem öncü sarsıntılarından birinde (Mw 6.0) bina hiçbir yapısal hasar yaşamadı.
5.4 Türkiye'deki Öncü Uygulamalar
Türkiye'de sismik izolasyon uygulamaları henüz yayınlaştırılmamış olsa da, birkaç başarılı proje vardır:
- Sabiha Gökçen Havalimanı Terminal 2: 2009 yılında açılan terminal, 160+ adet elastomrik isolator ile tasarlanmıştır. 2023 depreminde hiç hasar yaşamadı.
- İstanbul Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Araştırma Binası: 2010'da inşa edilen R+7 binası, temeli altında 24 adet friction pendulum isolator barındırmaktadır. Deprem testlerinde mükemmel performans göstermiştir.
- İzmir Metropolitan Hematoloji Merkezi: 2018'de açılan bina, 42 adet elastomrik isolator ile tasarlanmıştır.
Bu örnekler, Türkiye'nin sismik izolasyon teknolojisini henüz yaygınlaştırmadığını, ancak pilot projelerinde başarı sağladığını göstermektedir.
6. Geleneksel Güçlendirme ve Sismik İzolasyon: Karşılaştırma
| Kriter | Geleneksel Deprem Dayanıklı Tasarım | Sismik İzolasyon Sistemi |
|---|---|---|
| Tasarım Felsefesi | Yapıyı rijitliğini artırarak direnci | Yapı-zemin etkileşimini kesme |
| İç Kuvvetler | Yüksek (V = (Cs) * W formülü) | Çok Düşük (deprem enerjisi izolatorlarda absorbe) |
| Yapısal Hasar Oranı | 10-30% (deprem şiddeti ve önem katsayısına bağlı) | 1-5% (sismik izolasyon standartlarına uyumsa) |
| Deprem Sonrası Fonksiyonellik | 3-12 ay arası kapatılma süresi (onarım) | 1-7 gün (acil kontrol ve sistem sıfırlandığında) |
| İnsan Güvenliği (Yaralanma) | Orta-Yüksek (iç hasar ve genişleme nedeniyle) | Çok Düşük (yer ivmesi yapıda hissetmiyor) |
| Başlangıç Maliyeti | %0 (normal tasarımla aynı) | %8-15 arası ek (yapı hacmine bağlı) |
| Yaşam Döngüsü Maliyeti | Yüksek (sık onarım, kapatma zaman maliyeti) | Düşük (minimal onarım, operasyonel süreklilik) |
| Bakım Gereksinimleri | Minimal (periyodik muayene) | Moderatı (elastomer kontrol, temizlik 12 ay aralığında) |
| TBDY 2018 Uyumluluğu | Gerekli minimum seviye | Immediate Occupancy hedefi direkt sağlanır |
| Ömür Beklentisi | 50-75 yıl (periyodik onarım ile) | 50-100 yıl (elastomer değişimi ile) |
Sonuç: Sismik izolasyon, kritik yapılar (okul, hastane) için geleneksel tasarıma kıyasla daha yüksek başlangıç maliyetine rağmen, deprem sonrası operasyonel süreklilik ve insan güvenliği açısından önemli ölçüde üstündür. TBDY 2018'in Immediate Occupancy hedefini doğrudan karşılamaktadır.
7. Türkiye'de Uygulama: Yeni Okul ve Hastane Tasarımı
7.1 Tasarım Prosesi
Sismik izolasyonlu kritik bir yapının tasarım süreci aşağıdaki adımları takip eder:
- Adım 1 - Zemin Etüdü: Bölgele-yapı etkileşimini (SSI) analiz etmek için sahada sondaj, elastik dalga hızı ölçümü (Vs30)
- Adım 2 - İzolator Seçimi: Yapı kütlesine göre elastomrik veya friction pendulum isolator tipi karar, adet ve kurulum yüksekliği belirleme
- Adım 3 - Dinamik Analiz: 3D FEM modeli (SAP2000, ETABS, OpenSees) üzerinden time history analizi (gerçek deprem kayıtları kullanarak)
- Adım 4 - Detay Tasarımı: İzolator tahkimatı, rebound stops, lateral shear restraint tasarımı
- Adım 5 - Belgelendirme: TBDY 2018 Bölüm 15 uyumluluğunun çizim notlarıyla gösterilmesi, Building Information Model (BIM) dosyalandırması
7.2 Maliyet Analizi: 5.000 m² Okul Binası Örneği
Orta Anadolu'da 5.000 m² (R+4, 20 dershane) yeni okul inşası için maliyet tahmini:
| Kalem | Geleneksel Tasarım (₺) | Sismik İzolasyon (₺) | Ek Maliyet % |
|---|---|---|---|
| Mimari Tasarım | 2.500.000 | 2.500.000 | 0 |
| İnşaat İşleri | 15.000.000 | 15.000.000 | 0 |
| Sismik İzolator (36 adet × 250.000 TL) | - | 9.000.000 | - |
| İzolator Taşıyıcı Sistem (özel konstrüksiyon) | - | 2.000.000 | - |
| Dinamik Analiz & Belgelendirme | 750.000 | 1.500.000 | +100 |
| TOPLAM | 18.250.000 | 30.000.000 | +64% |
Not: 64% ek maliyet görülse de, deprem sonrası operasyonel kapatılma maliyeti (3-6 ay) ile karşılaştırılırsa, okulun toplam ekonomik kayıp %50'si hızla geri kazanılır. Ek olarak, 2023 depreminde 7.000+ okul binası hasar görmüş ve yeniden inşa maliyeti 50+ milyar dolar tutarında olmuştur.
7.3 Uygulama Zorlukları ve Çözümler
Türkiye'de sismik izolasyonun yaygınlaşmasında karşılaşılan zorluklar:
- Bilgi Eksikliği: Mühendis ve kontraktor henüz sismik izolasyona aşina değildir. Çözüm: Ulusal ve uluslararası eğitim programları (Japonya, İtalya ile işbirliği)
- Kaynak Sınırlaması: İzolator üretimi Türkiye'de henüz başlamamıştır, ithalatç külfet taşımaktadır. Çözüm: Yerli üretim fabrikaları (Düzce, Kocaeli)'nde kurulması teşvik edilmeli
- Düzenleyici Belirsizlik: TBDY 2018 sismik izolasyonu önerir ancak zorunlu kılmaz. Çözüm: Bölge 1-2 (yüksek sismik aktivite) için okul ve hastanelerde zorunlu hale getirilmesi
- Bakım Standartlarının Olmaması: Bakım süreci henüz resmi rehberlere bağlanmamıştır. Çözüm: TBDY 2018 ile uyumlu bakım standartlarının Karayolları Genel Müdürlüğü veya benzer kurumlar tarafından belirlenmesi
8. Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
S: Sismik izolasyon sistemleri gerçekten deprem sonrası işlevselliği sağlayabiliyor mu?
C: Evet. Japonya'da 1.500+ okul ve New Zealand'da Christchurch Hospital sismik izolasyonlu olarak tasarlanmış, 2011 Mw 9.0 Tōhoku ve 2016 Kaikōura depremlerinde herhangi bir hasar görmemiştir. Tokyo Metropolitan Government Building 1991'den beri hizmet vermektedir. Türkiye'deki Sabiha Gökçen Havalimanı Terminal 2 ve İstanbul Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Araştırma Binası 2023 depreminden sonra tam operasyonel kalmıştır.
S: Sismik izolasyonun ömrü ne kadar?
C: Skinner et al. (1993) araştırması doğru tasarlanan ve yapılandırılan sismik izolasyon sistemlerinin 50+ yıl güvenle çalışabileceğini göstermiştir. Elastomrik bileşenler 30-40 yıl sonunda değiştirilmesi gerekirken, basit sarkıtlı sistemler minimal bakımla 75+ yıl hizmet verebilir. Yapının tasarım ömrü (50-100 yıl) içinde sistemin güvenilirliği korunmaktadır.
S: TBDY 2018 okul ve hastaneler için sismik izolasyonu zorunlu kılıyor mu?
C: Hayır, TBDY 2018 sismik izolasyonu önerir ancak zorunlu kılmaz. Bölüm 15.3'te kritik yapılar için Immediate Occupancy hedefi belirlenmiştir ve sismik izolasyon bu hedefi karşılamanın en etkili yoludur. Ancak, geleneksel güçlendirme ile de bu hedef sağlanabilir (daha pahalı ve zorlu bir şekilde). Bölge 1-2 için zorunluluk getirme konusunda Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ile çalışmalar devam etmektedir.
S: Eski okul ve hastanelere sismik izolasyon eklenebilir mi?
C: Evet, ancak zorlayıcı bir işlem olabilir. "Retrofiıt" olarak adlandırılan bu süreçte, yapı bir süredir (3-12 ay) kapatılmalı ve onarım maliyeti yeni inşa etmenin %60-80'ine ulaşır. İtalya'daki L'Aquila Basilica örneği olumlu bir durum olsa da, bu sadece tarihî değeri çok yüksek yapılar için ekonomik hale gelmektedir. Türkiye'deki 28.000 eski okul için retrofit geniş ölçekte uygulanamamaktadır.
S: Hastanedeki tıbbi ekipmanlar (MRI, CT) sismik izolasyon sırasında etkilenebilir mi?
C: Evet, hassas cihazlar (MRI güç kaynakları, CT gantri sabitlemesi) temel tasarımda düşünülmelidir. Sismik izolasyon haricinde, tıbbi cihazların kendi seismic restraint sistemleri de tasarlanmalıdır. WHO Hospital Safety Index (2008) uyarınca, hastane tasarımında deprem hattı haritası ve tıbbi ekipman sabitlemesi zorunludur. Türkiye'deki yeni hastanelerin %60'ından fazlası bu gereksinimleri tam olarak karşılamamaktadır.
S: Sismik izolasyon sistemleri özel bir bakım protokolü gerektiriyor mu?
C: Evet. Elastomrik bearinglerin yıllık muayenesi, elastomer dejenerasyon (bozunma) kontrolü, şişme/çatlamalar gözlemlenme ve temizlik işlemleri gereklidir. Friction pendulum sistemleri daha az bakım gerektirmektedir. Tipik olarak, 3-5 yılda profesyonel firma tarafından kapsamlı kontrol yapılmalıdır. Türkiye'de bu standartlar henüz resmen tanımlanmamıştır; İstanbul, Ankara ve İzmir bölgesinde danışmanlık yapan müteahhitler bu konuda tecrübeli hale gelmektedir.
9. Sonuç: Türkiye'nin Yeni Yaklaşımı
Okul ve hastaneler toplumun bel kemiğidir. Deprem sonrası eğitim ve sağlık hizmetleri kesintisiz devam etmeli, yaralıların tedavisi sağlanmalıdır. Geleneksel deprem dayanıklı tasarım bu hedefi kısmen karşılamışsa da, operasyonel süreklilik için sismik izolasyon radikal bir çözüm sunmaktadır.
2023 Kahramanmaraş depreminde 7.150 okul binası hasar görmüş, 6 milyon öğrenci eğitimde kesintiye uğramıştır. Bu durum, Türkiye'nin eğitim altyapısında deprem esnekliği (resilience) geliştirmesi gerekliliğini kanıtlamıştır.
Sismik izolasyon teknolojisinin faydaları açıktır:
- Hasar oranı %75-80 azalması
- Deprem sonrası operasyonel kapatılma süresini 1-7 gün'e indirmesi
- İnsan güvenliğine kat kat katkı sağlaması
- TBDY 2018 Bölüm 15 Immediate Occupancy hedefini direkt karşılaması
Türkiye'nin sismik izolasyona geçiş planı:
- Kısa Vadeli (2026-2027): TBDY 2018 Bölüm 15'i revize ederek Bölge 1-2 (yüksek sismik aktivite) için yeni okul ve hastanelerde sismik izolasyonu zorunlu kılmak
- Orta Vadeli (2028-2032): Yerli sismik izolator üretim fabrikaları kurmak; ulusal eğitim ve belgelendirme programları başlatmak
- Uzun Vadeli (2033-2045): Mevcutta 28.000 eski okulu retrofit etmek (Avrupa Bankası/Dünya Bankası finansmanı)
Sismik izolasyon, sadece bir mühendislik çözümü değildir; deprem sonrası sosyal hizmetlerin sürekliliğinin garantisini sağlayan bir stratejik yatırımdır.
10. Akademik Kaynaklar ve Referanslar
- FEMA P-749. "Seismic Rehabilitation of Existing Buildings." Federal Emergency Management Agency, 2012.
- Skinner, R. I., Kelly, J. M., & Heine, A. J. "Hysteresis Damping of Seismic-Isolated Structures." Journal of Structural Engineering, Vol. 119, No. 8, 1993. pp. 1619-1635.
- TBDY 2018. "Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği." Resmi Gazete, 2018.
- WHO. "Hospital Safety Index: Guidance for Evaluating the Safety of Hospitals Against Natural Disasters." World Health Organization, 2008.
- Constantinou, M. C., Mokha, A. S., & Reinhorn, A. M. "Teflon Bearings in Base Isolation II: Modeling." Journal of Structural Engineering, Vol. 116, No. 2, 1990. pp. 455-474.
- Nagarajaiah, S., Narasimhan, S., & Saxena, Y. "Adaptive Stiffness Damping Systems for Nonlinear Control of Earthquakes." Journal of Earthquake Engineering, Vol. 12, No. 6, 2008. pp. 893-914.
- Tüm, M., & Tekeli, H. "Seismic Isolation Design of Istanbul's New Hospital Campus." Turkish Seismic Engineering Conference, 2020.
- Ministry of Health, Turkey. "Health Facility Earthquake Resilience Assessment Report." 2023.
